راز جهان

افلاک که جز غم نفزایند همه                        ننهند به جا تانربایند همه

ناآمدگان اگر بدانند که ما                             از دهر چه می کشیم نایند همه

                                            *خیام

به روزگار ما نیز فروغ فرخزاد گفته است:

هیچ صیادی

از جوی حقیری که به گودالی می ریزد

          مرواریدی صید نخواهد کرد.

تفاهم

                                     تفاهم

من نوشتم از راست

                                                                تو نوشتی از چپ

                      وسط سطر رسیدیم به هم !!

 

                                       *روانشاد محمد زهری             

پیشکش

                                            یک پیشکش ناقابل

سرسبزترین بهار تقدیم تو باد                     آوای خوش هزار تقدیم تو باد

گویند که لحظه ایست روییدن عشق           آن لحظه هزار بار تقدیم تو باد

معمولن هر وقت فصل عوض می شود دلم می گیرد . چرا؟ هنوز هم نمی دانم.

اما امسال ظاهرن در روی پاشنه همیشگی نمی چرخد. گرمای بی محابای هوا انگار می خواهد

این سرمای ناگزیر درون را از یادمان ببرد. گاهی اوقات چهچه مرغان عشق در صبحگاه بهاری پایان خستگی های اثیری است و یا خواهد بود.

جدیدترین نوشتار ادبی من

آوازخوانان حقیقت میان گل نیلوفر وقرن

تاثیر پذیری شاعران حقیقی از هم دیگر ،همان قدر بدیهی است که ژرفای شور بختی انسان – البته اگر قرار بود «شعر »در اختیار آدمی قرار نمی گرفت. -

شاعران ممتاز ،اندیشه ی شعری وپشتوانه ی فرهنگی خود را با خوشه چینی از سخنان گذشتگان ودیگر زبان آوران هم روزگار خود به دست می آورند وسپس ،بارویکرد ویژه ی ادبی منحصر به فردی ،معانی مخصوص ودارای امضای شاعرانه را می آفرینند .

 

در سپیده دم بازیابی هویت ایرانی ،رودکی هنگامی که فقدان امیر نصربن احمد سامانی (پادشاه سامانی 331-301 هـ .ق) در بخارا را با تمام تار و پودش احساس می کند ؛خنیانگر شوریده ای می شود که چنگ بدست می گیرد وطلب بازگشت امیر زمان خود به پایتخت را با زمزه ی قصیده ای در پرده ی عشاق جاودانه  می سازد:

    بوی جوی مولیان آید همی                                         یادیار مهربان آید همی ₍₁₎

جوی مولیان (منطقه اشراف نشین در پایتخت سامانیان )به نمادی از سرخوش ها وشادکامی های رودکی تبدیل می شود . فضای این شعر رودکی پر از روشن ،نشاط وآرزوهای پر امید است .

چندقرن می گذرد ،عصر ظلمت ،دوران سیطره ی ظاهر پرستان مروج نفاق وریاکاری می رسد.اعجوبه ی شعر پارسی خسته از تمامی دین فروشی های امیر مبارزه الدین وهم پالگی هایش ،با نهایت آرزومندی مایوسانه می سراید:

   خیز تا خاطر برآن ترک سمرقندی نهیم                      کز نسیمش بوی جوی مولیان آید همی₍₂₎

در غزلی که اتمسفر تیره وتار آن ،پریشانی شاعر را صد چندان جلوه گری نمایاند ؛حافظ با سینه ای مالامال از درد وبه جان آمده از تنهایی ،برای دمی آسایش به جامِ میِ پناه می برد . پاداش رندان ، سوختن در چاه  صبر است ورستمی باید تا جوروجفای شاه ترکان را چاره سازد .هنگامی که برای رسیدن به انسانیت (آدمی ) باید جهانی جدید ساخت ؛طبیعی است که شاعر-به عنوان راوی چگونگی زیست جامعه ی خود - سربرآستان فلان ترک سمرقندی می سپارد چرا که از نسیم آن ،بوی جوی مولیان می بارد . فارغ از هر گونه تاویل سیاسی –اجتماعی که توسط انبوه شارحان ومفسران شعر حافظ پیرامون این بیت ابزار شده است ؛«بوی جوی مولیان » که یادگار رودکی محسوب می شود ؛با تردستی واعجاز سخن سرای شیراز علاوه بر حالت غمیادانه (نوستالوژیک ) شعر رودکی ،به مفهوم انسانی – جهانی شعر حافظ پیوند می یابد ورهایی ،آزادی وکرامت انسان را یادآور می شود.

اگر چه حافظ ،تمام نیم بیت دوم قصیده ی رودکی را در غزل خود تضمین کرده است ؛ اما فضای شعر متمایز او کیفیت کاملا متفاوتی با شعر رودکی دارد ،در نتیجه عبارت «بوی جوی مولیان »که در سمرقند با معنایی  مشخص سروده شده ،در شیراز به لایه های پنهانی معنایی ومعنوی تازه ای آراسته می شود .

 

طالب آملی از خیال پردازان نازک اندیش سبک اصفهانی (هندی ) وقتی به شرح خوبی ورعنایی دلبر خود می پردازد ؛می گوید :

به تن بویا کند  گلهای تصویر نهالی را                    به پابیدار سازد خفتگان نقش قالی را₍₃₎

«خفتگان نقش قالی »با پای معشوق بیدار می شوند واین بیداری ،بهانه ای برای بیان قدرت زندگی بخش وجان پرور یار شاعر است ؛ حال آن که چند قرن بعد ،همین ترکیب در سروده  مهدی اخوان ثالث ،با تغییر هویتی درخشان چنین رویکردی پیدا کرده است :

خفتگان نقش قالی ،دوش با من خلوتی کردند

رنگشان پرواز کرده با گذشت سالیان دور ،

ونگاه این یکیشان از نگاه آن دگر مهجور ،

بامن ودردی کهن ،تجدید عهد صحبتی کردند₍₄₎

 دراین نمونه نیز «خفتگان نقش قالی » تکرار عبارت طالب آملی است که در مطلع غزل عاشقانه ی او خوش نشسته ، اما عجین شده با بینش اجتماعی اخوان ثالث ومتاثر از فضای زندگی این شاعر روزگار ما ،کارکردی اجتماعی –نمادین می یابد.

نگاه تازه اخوان ثالث ،به اندازه ای این عبارت دارای سابقه را در بطن شعر خود ،خوب جای می دهد که انگار برای نخستین بار چنین ترکیبی در شعر پارسی خلق شده است ؛به هر حال زبان شعر ،بی سرزمین وبدون مرز زبانی – مکانی بوده وخواهد بود.

 

گاهی اوقات ،تاثیر پذیری شاعران برتر از آراء وآثار هم دیگر ،پنهانی ولاجرم عمیق تر،رخنمون می شود. در واقع ،تاثیرپذیری پنهان وعمیق ،منافسه ای است که شاعران در لحظاتی خاص با یکدیگر می یابند ؛اگرچه قرنها با هم اختلاف زمانی داشته باشند .برای اثبات این مدعا ،نمونه ای واضح ،مقصود ما را بهتر بیان می سازد :

مرزع سبز فلک دیدم وداس مه نو                           یادم از کِشته خویش آمد وهنگام درو₍₅₎

در این غزل شیوا که همانند آثار استثنایی ویگانه ی حافظ ،سرشار از خرده روایت های اجتماعی ،سیاسی ،اسطوره ای ،انسانی وحتا مذهبی است ؛ تصویر «داس مِه نو» واوج هنر نمایی حافظ شیرازی در نگرش شاعرانه به پدیده ای طبیعی همچون هلال تازه ی ماه وتشبیه آن به داس ،توجه ویژه احمد شاملو رابه قدری جذب خود می کند که او هفت قرن بعد با بهره جویی از آئین کهن ایرانیان که برای تماشای ماه نو به پشت بام ها می رفتند (بخش از کنجکاوی فعلی مردمان ما برای دیدن ماه نو در پایان ماه رمضان ،بازمانده از این آئین است ) با رویکردی سیاسی – انتقادی ،این شعر زیبا را به مخاطبان خود ارائه می کند:

به نو کردن ماه

                   بربام شدم

باعقیق وسبزه وآینه .

داسی سرد برآسمان گذشت

که پرواز کبوتر ممنوع است.₍₆₎

درست است که پنج سطر نخست شعر «محاق » شاملو به اندازه ی چندین منظومه یا شعر بلند از انگاره های فرهنگ ایرانی سود جسته است ؛ اما سروکار این گفتار با عبارت «داس سرد» است که به نوعی تداعی گر «داس مه نو »حافظ به شمار می آید؛با این تفاوت که شاملو با دستکاری در بطن عبارت ،آن را چندلایه وچند مفهوم ساخته وحالت غمیادانه (نوستالوژیک )عبارت حافظ ، با تغییراتی که براثر نگاه وبیان شاملو در آن به وجود آمده ،دچاراستحاله شده ولحنی ستیزه جویانه یافته است .

این گونه تاثیرپذیری های پنهان وزیرپوستی ،عمیق ترین نوع جادوی مجاورت شاعران با یکدیگر بوده واز میان عناصر حیاتی هر شعری به غناو وسعت بی نظیر «اندیشه ی شعر وپشتوانه ی فرهنگی » سرایندگان سخت کوش می انجامد .

 

بی هیچ دودلی ،تاثیرپذیری مثبت از شاعران گذشته وهم روزگار ،یکی از شیوه های نیک سخن سرایانی است که از دامچاله های تقلید وسرقت وذوق آزمایی عبور کرده وبه چشم اندازهای روشن ابداع وخلق معانی نوین رسیده اند .انس وقرابت ذهنی –زبانی اخوان ثالث با فردوسی ،فروغ فرخزاد با خیام ، احمدشاملو با حافظ وسهراب سپهری با مولانا ،تکه هایی از این پازل بزرگ ،چشم واز وتاریخی رادر دیدرس قرار می دهد .این داستان .همین یک نکته ی بزرگ را دارد که از هر زبان بشنویم ؛باز نامکرر است .

1/86

پانوشت :

1)      آفاق غزل فارسی –دکتر داریوش صبور – انتشارات زّوار –چاپ دوم  1384- صفحه ی 85

2)      دیوان کامل حافظ –انتشارات آتلیه ی هنر –چاپ چهارم 1377- صفحه ی 366

3)      آخر شاهنامه –مهدی اخوان ثالث –انتشارات مروارید –چاپ یازدهم 1372- صفحه 145

4)      همان ... –صفحه 143

5)      دیوان حافظ – براساس نسخه غنی ،قزوینی – انتشارات ققنوس –چاپ اول 1377- صفحه 309

6)      ابراهیم در آتش – احمد شاملو – انتشارات زمانه ،آگاه –چاپ هفتم 1372-صفحه 49

 

 

 

 

 

 

 

جدیدترین مجموعه شعر «مجیدبالدران» منتشرشد

 

 

«و ناگهان همیشه» سومین دفتر شعر «مجیدبالدران» منتشر شد.

این مجموعه شعر که ششمین کتاب این شاعر و پژوهشگر ادبی قزوین محسوب می شود؛ شامل ۴۴ سروده ی سال های ۸۰ تا ۸۵ بوده و بسیاری از اشعار آن در مطبوعات محلی استان و پاره ای از نشریات ادبی کشور به چاپ رسیده است.

با نگاهی دقیق به این مجموعه شعر در می یابیم که بالدران با عبور از شعر کلاسیک، یکسره به اقلیم متنوع نحله های مختلف شعر امروز کوچیده است تا جایی که اشعار آزاد نیمایی، منثور شاملویی، سپید، پسانیمایی، حرکت، چند صدایی و طرح های هایکو مانند نشانگر رهیافت او به کسب تجربه های فرمی- زبانی در عرصه ی شعر اکنون است.

وی از جمله شاعران قزوین به شمار می آید که دغدغه ی فرم دارد و چند قطعه شعر با فرم های مختلف در این مجموعه شعر به مخاطبان ارائه شده است.

«و ناگهان همیشه» توسط انتشارات مهرگان دانش و سایه گستر قزوین در قطع پالتویی، ۶۴ صفحه، ۱۰۰۰ نسخه شمارگان و ۶۵۰ تومان بهاء در اولین روز از برگزاری نمایشگاه بین المللی کتاب تهران به بازار کتاب راه یافت.

شرح حال

 

                                           درناگزیر دهر

گه ملحد و گه دهری و کافر باشد           گه دشمن خلق و فتنه پرور باشد

باید بچشد عذاب تنهایی را                 مردی که  ز عصر خود فراتر باشد

                      * دکتر محمد رضا شفیعی کدکنی

به راستی از این عبارت شاعرانه تر می توان پلشت  روزگار مارا جاودانه ساخت؟

 

 

                                     

                            

                                              

شعر هایی از جهان حقیقت

شعرهایی از جهان حقیقت

در تنگنای حیرتم از نخوت رقیب             یارب مباد آنکه گدا معتبر شود        * حافظ

گاهی اوقات به این نتیجه می رسم که حافظ برای این شناسنامه فرهنگی ما شده است که پیشاپیش

بسیاری از آ لام و رنجهای فردی و گروهی ما را شناسایی کرده است.

وقتی آدمی در شهر خودش غریبه در وطن خویش می شود و فرصت طلبان واژه فروش برای چند ریال

  کثیف بیشتر به هر بهتان و ترفندی چنگ می زنند چه کار باید کرد جز پناه بردن به شعر حافظ؟

آری گدای شهر نگه کن که میر مجلس شد!!

آرزو

آرزو

ای حلزون

نمی گویم از کوه "فوجی " بالا نرو

برو

اما  آرام آرام آرام

یک هایکوی جاودانه ی ژاپنی که سالهاست با زیبایی و سادگی ذاتی خود ذهن مرا شکار کرده است.

واقعن شعر گاهی اوقات چه قدر دل انگیز می شود.

شعر ا مشب

بعد از سه شب بی خوابی و خلاصی از دست کارهای روزمره  یک شعر تازه از حسن فرازمند که در شماره جدید " گوهران"چاپ شده  حسابی شور آفرین است.

پیچک

پیچکی پیچید از سمت چپم

ترمز نکردم

من حواسم پیش اخبار حوادث بود که می گفت :

ـ زندگی دردست اقدام است.

آمدم پایین و دیدم وای

کار آن پیچک تما م است.

 

 

 

                                              

باران

آخرین برگ سفرنامه ی باران

این است:

که زمین چرکین است.

دکترمحمدرضاشفیعی کدکنی

عبور

برای گذشتن از این رود

رنگین کمانی باید بود

م-آزاد

به راستی در تاریخ شعر و سخن  پارسی چند شعر ۹کلمه ای سراغ داریم که این چنین پرشور و فراگستر

عظمت یک احساس عالی انسانی را با انگاره های تصویری به نمایش کشیده باشد؟

شعر حقیقی زمان زبان و بیان قراردادی را می شکند و به عبور از نسلها دست می یابد.

پدر قزوین شناسی درگذشت

دکتر پرویز ورجاوند پدر قزوین شناسی مدرن درگذشت.

وی که باستان شناس و از پژوهشگران ممتاز ایرانی بود. صبح امروز به دلیل درد سینه راهی بیمارستان شد اما در وسط راه به دیدار حضرت حق شتافت.

کتاب ارزشمند سیمای تاریخ و فرهنگ قزوین در ۴ جلد و بیش از ۲هزار صفحه گوشه ای از تلاشهای او برای بازشناسی کهن دیار قزوین است.

هر مرگ

اشارتی است

به حیاتی دیگر.

اردیبهشت

 پنجره ام  دیوار است

 

خمیازه های کار اداری

 

شکست

با پرنده ای که می خواند.         ۸۶

سرآغاز

با سلام و احترام

وبلاگ جدیدرابااین امید به شاعران و دوستداران شعر امروز پارسی پیشکش می کنم که باهمدیگر دوره کنیم شب را و روز را   هنوزرا